Category Archives: Encyklopedia grzybów






Maślak żółty (Suillus grevillei)

Maślak żółty tworzy mikoryzę z modrzewiami, pod którymi rośnie gromadnie od czerwca do listopada, zawsze w zasięgu systemu korzeniowego. Nie ma wymagań glebowych, w niektórych miejscach można go spotkać przez wiele lat.Owocniki występują aż do obumarcia drzewa. Rozmieszczenie geograficzne tego grzyba jest rozległe i obejmuje Europę, Amerykę Płn i Płd, Afrykę, Azję oraz nawet Japonię i Australię.
Żółtopomarańczowy kapelusz maślaka jest gładki, pokryty śluzem, w młodych owocnikach stożkowaty, w dojrzałych spłaszczony i poduchowaty, o średnicy 40-150 mm. Pory najpierw okrągłe, później kanciaste, za młodu żółte, z wiekiem brązowożółte, po naciśnięciu zabarwiają się na kolor różowobrązowy. Rurki maślaka są żółte, później oliwkowożółte, przyrośnięte. Trzon jest maczugowaty lub cylindryczny, pełny, z pierścieniem u góry. Nad pierścieniem cytrynowożółty, często z siateczką, pod pierścieniem żółtobrązowy. Żółty miąższ maślaka, miejscami niekiedy różowiejący, w kapeluszu miękki i soczysty, w trzonie twardy, włóknisty. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny.
Maślak żółty jest smacznym grzybem jadalnym, nadającym się do przyrządzania na różne sposoby, trzeba pamiętać jednak, że należy zdjąć skórkę z kapelusza.

Inne nazwy maślaka żółtego to maślak modrzewiowy, grzyb okazały, grzyb strojny, grzyb modrzewiowy, borowik piękny, borowik żółty, borowik strojny, borowik piekący, maślak czerwony, czerwonka, modrzewiak, modrzewiowy, żółtak.

Boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus)

Boczniak ostrygowaty jest to jadalny grzyb należący do rodziny boczniakowatych. Jest to grzyb nadrzewny – pasożytuje on na drzewach liściastych, zazwyczaj na grabie, buku, wierzbie, topoli i brzozie. Zbierać go można od września do listopada. Boczniak ostrygowaty pochodzi z Chin, lecz współcześnie można go spotkać na całym świecie.
Owocniki boczniaka ostrygowatego rosną w skupiskach. Na początku ich kształt jest językowaty, a później zmienia się w muszlowaty. Kapelusze mają średnice od 6 do 30 cm. Są podwinięte i pofalowane o ciemnym kolorze z góry. Trzon jest gruby i krótki, a jego wysokość nie przekracza 4 cm. Zarówno blaszki, jak i miąższ mają biały kolor. Miąższ jest aromatyczny.

Boczniak ostrygowaty jest bardzo smacznym grzybem jadalnym oraz hodowlanym. W swoim składzie ma dużo przyswajalnego białka, kwasu foliowego, aminokwasów, soli mineralnych oraz witamin z grupy B. Jego wartość odżywczą można porównać z niektórymi warzywami. Mogą go spożywać również diabetycy.
Wykazuje on właściwości przeciwnowotworowe oraz obniża poziom cholesterolu we krwi. W medycynie ludowej uważa się, iż przedłuża on życie, wzmacnia ściany naczyń oraz zmniejsza zmęczenie mięśni, ścięgien i stawów.

Podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus)

Zajączek występuje w lasach iglastych lub liściastych. Często w pobliżu dębów, pojedynczo lub tylko po parę sztuk. Owocuje od lipca do października, zwykle na kwaśnych glebach.

Kapelusz zajączka ma średnicę od 3 do 10 cm. Jest żółty, orchowy, oliwkowy, brunatny, zamszowy prawie aksamitny. Natomiast u młodych egzemplarzy jest półkolisty, a u starszych poduchowaty. Rurki mają 5-20 mm długości. Są żółte i ciemnieją z wiekiem. Ich brawa sięga do zielonożółtych i oliwkowobrązowych. Na początku są przyrośnięte i lekko zbiegające się potem wolne. Pory są duże kanciaste, nieregularne jasnożółte potem zielonkawożółte. Kiedy się je uszkodzi nie zmieniają koloru u starszych owocników mogą poszarzeć.
Trzon ma grubość 1,2-2 cm. Wysokość sięga od 6 do 10 cm. Jest smukły, cylindryczny, pełny, zwężony u dołu, a kolor ma żółty. Może być podłużny, mieć ciemniejsze pręgi lub siateczkę o bardzo wydłużonych oczkach.
Miąższ ma biały lub kremowy z żółtym odcieniem, miękki oraz mięsisty. Kiedy się przekroi podgrzybka może chwilowo zmienić barwę.

Podgrzybek zajączek jest to dość smaczny grzyb jadalny. Do suszenia jednak z powodu miękkości kapelusza mało się nadaje. Mało przydatny do przerobu. Gatunek ten najczęściej używany jest jako domieszka do potraw z innych grzybów.

Podgrzybek zajączek zwany jest również  zajączkiem, zajęczą wargą, muchownikiem, borowikim zajęczym.

Gąska zielonka

Gąskę zielonkę można go spotkać w okresie od września do później jesieni, głównie w lasach iglastych na piasku.
M
łoda gąska zielonka ma kapelusz wypukły, później spłaszcza się i ma charakterystyczny tępy garbek. Kolor jest oliwkowobrązowy, na brzegach nieco jaśniejszy. Średnica kapelusza wynosi ok. 5-10 cm, jego powierzchnia jest lepka, oblepiona piachem lub igłami. Blaszki gąski są jaskrawożółte, cienkie i gęste, przy trzonie zatokowo wycięte. Trzon ma koloru tego samego, co blaszki, struktura gładka i dość masywna, głęboko tkwi w glebie. Jego wysokość wynosi 5-10 cm, średnica 1,5-2,5 cm. W przekroju miąższ jest białawy lub lekko żółty. Smak jest łagodny, zapach zaś przypomina zapach mąki. Wysyp zarodników jest biały.

Delikatny grzyb jadalny, nadaje się do zup lub jako dodatek do dań mięsnych, znany grzyb spożywczy i rynkowy, nadaje się również do smażenia, suszenia, marynowania, duszenia i zamrażania.

Inne nazwy to: gąska zielonka, zielonka, zieleniatka, prośnianka, pocłonką, rycerzyk szlachetny, członka, gąska żółta,

UWAGA! Możliwość popełnienia pomyłki z- śmiertelne trującym muchomorem sromotnikowym (Amanita phalloides). posiada również zielonkawy kapelusz, za to białe blaszki, pochwę u podstawy trzonu. Gąska siarkowa (Tricholoma sulphureum) ma także żółte blaszki, jest mniejsza, kapelusz jest aksamitny, nie lepki, w dotyku. Gąska oddzielona (Tricholoma sejunctum) ma białe blaszki, kapelusz jest zielonkawy ale czarnymi włókienkami.

Opieńka miodówka

Opieńka miodówka pojawia się od sierpnia do października. Jest to grzyb pospolity, wyrasta gromadnie na drewnie drzew iglastych i liściastych, choć także na drzewach żywych.

Kapelusz opieńki za młodu jest półkolisty i zamknięty, potem bardziej płaski. Jeśli jest wilgotne powietrze, to jego powierzchnia jest lepka. Jeśli dzień jest słoneczny a powietrze suche, to powierzchnia jest także sucha i pokryta dodatkowo drobnymi łuskami o ciemniejszym kolorze. Średnica kapelusza wynosi ok. 3-10 cm. Blaszki początkowo mają białawe zabarwienie, z czasem stają się ciemniejsze, gęste, schodzące na trzon. Trzon opieńki jest koloru od białego do brązowego, o wysokości 6-15 cm, średnicy 1-2 cm. Po przekrojeniu widać żółtawy miąższ, o przyjemnym zapachu, łagodnym, choć nieco kwaskowatym smaku, po którym pozostaje cierpki posmak. Zarodniki opieńki miodowej są białe.

Opieńka miodówka jest grzybem jadalnym, bardzo smacznym, wysoko cenionym, którego można z powodzeniem solić, marynować, gotować i zamrażać. Najlepiej zbierać młode owocniki bo starsze są niesmaczne i robaczywe. Trzony opieńki są twarde i łykowate najlepiej odrzucać - jest tych grzybów tak dużo, że starczą same kapelusze i to młode.
Po zebraniu szybko obgotować, nawet dwa razy i już można działać dalej. Pozostawione szybko wysychają lub pleśnieją.

Inne nazwy opieńki miodówki to: podpieniek, opieniek, podpieńka, bedłka opieńka, pniokówka, pierścianka, łopieńka, opińka,

Mleczaj rydz (Lactarius deliciosus)

Mleczaj rydz to bardzo smaczny grzyb i w niektórych miejscach występuje bardzo obficie np. w młodych świerczynach. Rzadziej pod sosnami i lasach mieszanych.

Owocniki rydza są średniej wielkości o charakterystycznej pomarańczowej barwie. Na powierzchni kapelusza ciemniejsze smugi koliste. W miejscach zagnieceń i uszkodzeń pojawiają się brudnozielone plamy. Kapelusz rydza u młodych osobników z podwiniętym brzegiem, później lejkowaty. Blaszki u spodu zbiegają w dół trzonu. Trzon pusty w środku, około 5 cm, po przecięciu charakterystyczny kolor pomarańczowy i takie samo mleczko. Od tego mleczka pochodzi nazwa grzyba (mleczaj), a jego kolor jest bardzo ważną cechą rozpoznawczą tego gatunku.

Mleczaj rydz jest powszechnie znany i uważany za jeden z najsmaczniejszych, zwłaszcza uduszony na maśle. Chętnie marynowany, solony i konserwowany, ale do suszenia nie nadaje się.

Inne nazwy to: rydz, rydz smaczny, rydz prawdziwy, rydz pański, rydzyk, rydzek, rycek, ryżyk, ryżok,

Koźlarz babka (Leccinum scabrum)

Koźlarz babka jest jednym z najpospolitszych grzybów w polskich lasach. Wytwarza owocniki w dużych ilościach od czerwca do października.  Kozak występuje we wszystkich rodzajach lasów ale najczęściej pod brzozami, z którymi żyje w symbiozie i stąd jego liczne nazwy nawiązujące do brzozy.

Owocniki brzozaka są dość duże, kapelusz miękki i poduszkowaty rośnie nawet do 15 cm, a podczas wilgotnej pogody trochę oślizły.
Górna powierzchnia kapelusza ma barwę brązową lub szarobrązową ale występuje w różnych odcieniach w zależności od środowiska. Spód kapelusza o barwie szarobiałej pokryty jest warstwą rurek. Trzon kozaka jest wysmukły, białoszary o wysokości nawet do 17 cm posiada ciemniejsze strzępki. U większych grzybów trzon jest włóknisty i łykowaty.

Koźlarz babka jest grzybem jadalnym bardzo popularny, chętnie i często spożywany. Nadaje się do każdego rodzaju przerobu ale wskutek miękkiego kapelusza jest bardzo trudny do transportu. Niestety wiele znalezionych grzybów jest zaczerwionych - po prostu „robaczywych”. Susz przybiera czarną barwę więc nazywano go czarnymi grzybami.

Inne nazwy: koźlak, grzyb koźlak, kozak brzozowy, kozak, borowik kozak, grzyb brzozowy, brzozak, brzozowik, brzeziak, podbrzeziak, podbrzeźniak, babka, stojak, stojaczek, koziar, koźlarek, koźlar, kozar

Pieprznik jadalny

Pieprznik jadalny - jest to gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych. Pieprznika powszechnie można spotkać w lasach liściastych i iglastych. Najczęściej występuje w mchu przy sosnach, ale także w wysokich trawach. Owocniki pojawiają się na początku czerwca i występują do października. Najwięcej kurek można spotkać na terenie środkowej Polski.

Pieprznik jadalny ma gładki kapelusz na matowej powierzchni. U młodych owocników ma kształt półkuli a później zawija się ku górze. Jego średnica sięga od 2 do 10 cm. Brzeg kapelusza jest falisty i powyginany koloru pomarańczowo-żółtgo. Istnieją również jego białe i ametystowe odmiany. Blaszki pieprznika pod spodem kapelusza tworzą charakterystyczne rozszerzające się listwy. Mocny trzon ma wysokość od 3 do 6 cm, a grubość sięga 2 cm. Miąższ pieprznika jest włóknisty o mocnym i korzennym zapachu. Nigdy nie jest atakowany przez robaki. Posiada łagodny smak, a u starszych okazów nieco pieprzny.
Pieprznik jadalny należy do grzybów jadalnych. Nadaje się do bezpośredniego spożycia oraz do wszystkich form przetwórstwa. Bardzo smaczne są marynowane. Jako dodatek do potraw nadaje im przyjemny aromat. Ma również dodatkowe zalety na przykład nigdy nie robaczywieje i dobrze znosi transport.

Pieprznik jadalny równie często nazywany jest kurką.

Koźlarz czerwony (Leccinum aurantiacum)

Kozak koźlarz czerwony. Śliczny i smaczny grzyb, po prawdziwkach chyba najbardziej poszukiwany. Ma wspaniały aromat i jest cudownej urody.

Koźlarza czerwonego można szukać na polanach leśnych, w niewielkich zagajnikach, na obrzeżach lasu, a najlepiej pod brzozami i osikami, z którymi współżyje (bez niedomówień).

Kozaki czerwone bywają bardzo duże, a średnica kapelusza i trzon mogą mieć nawet 20 cm i więcej. Kapelusz (gruby i mięsisty) osadzony jest na grubym mięsistym trzonie. Barwa górnej powierzchni kapelusza jest brązowo ceglasta, a dolnej szara. Miąższ po przekrojeniu stopniowo zmienia barwę - najpierw różowy, później ciemnieje, wreszcie czerniejący i dlatego nie suszy się tych grzybów.

Młody koźlarz czerwony - wspaniale smakuje marynowany, a starsze nadają się do duszenia.

Inne nazwy koźlarza czerwonego to: kozak czerwony, grzyb czerwony, borowik czerwony, panek, czerwonogłówka, czerwony łebiec, kraśniak, osak, osowiak, trzepietak, podosowik, podosinnik, podosiniak, osiczak, osiniak, krawiec, kozok cerwony, kowal, czerwieniak,

Podgrzybek brunatny

Podgrzybek brunatny występują w lasach iglastych i liściastych i raczej w starych drzewostanach. Spotkać je można w mchu, na polankach, pod drzewami tuż przy pniu. Dość pospolity w Polsce i dobrze znany grzybiarzom.

Górna powierzchnia kapelusza podgrzybka ma barwę ciemnobrązową do prawie czarnej. Dolna pokryta dość grubą i zwartą warstwą rurek o barwie od bladożółtej do żółtozielonej. Kapelusz podgrzybka brunatnego początkowo półkolisty, później wypukły, a wreszcie płaski dla dużych osobników. Trzon dość gruby pękaty i krępy albo cienki i cylindryczny, zwarty o barwie jasnobrązowej, a wszystko zależy od miejsca występowania. W mchu ma najczęściej cieniutki i długi trzon. Podgrzybek brunatny zbierany jest często jako borowik, ale od niego różni się ciemniejszą barwą kapelusza a warstwa rurek po uszkodzeniu zmienia się szybko w ciemne zielononiebieskie plamy.

Podgrzybek brunatny jest bardzo smaczny, chętnie zbierany nawet przez początkujących grzybiarzy, ze względu nawet na przyjazny wygląd. Podgrzybek brunatny nadaje się do marynowania, suszenia (młodsze osobniki) no i do duszenia.

Zjedzony na surowo może zaszkodzić, choć tak niewinnie wygląda.

Inna nazwa podgrzybka brunatnego to: borowik brunatny, półgrzybek, zajączek, siniak, czarnulka, grzyb płowy, grzyb kasztanowaty, podgrzybnik, czarny łepek,